Badanie wcześniaków w projekcie SYNCC-IN!

Badanie wcześniaków w projekcie SYNCC-IN

Rozwój dzieci urodzonych przedwcześnie interesuje naukowców, ponieważ specyficzne wczesne doświadczenia i środowisko życia wcześniaków wpływają na ich dalszy rozwój. Obecnie badania naukowe dotyczą nie tylko możliwych trudności, ale także odporności i czynników, które wspierają pomyślny rozwój. W projekcie SYNCC-IN analizujemy synchronię w diadach matka-dziecko urodzone przedwcześnie, aby lepiej zrozumieć, jak rodzice dzieci dopasowują się do siebie pod względem zachowania i procesów psychofizjologicznych oraz neuronalnych.

O wcześniakach:
Około 10% porodów na świecie to porody przedwczesne, tzn. przed ukończeniem, 37 tygodnia ciąży (Ohuma i in., 2023; PMNCH, 2023). Wskaźnik ten różni się między obszarami geograficznymi i w Polsce wynosi ok. 6,6% (Delnord i in., 2015). Typowym predyktorem przedwczesnego porodu jest ciąża mnoga. Zwiększone prawdopodobieństwo wystąpienia przedwczesnego porodu może także wynikać z problemów zdrowotnych i warunków życia kobiety ciężarnej oraz jakości opieki zdrowotnej w czasie ciąży. Jednak dla znacznej części przedwczesnych porodów nie udaje się określić przyczyny (Moutquin, 2003).

Dzieci urodzone przedwcześnie częściej niż ich rówieśnicy urodzeni o czasie mają trudności w rozwoju (Burstein i in., 2024; O’Nions i in., 2021)., jednak większość dzieci urodzonych w wieku ciążowym 32-36 tygodni rozwija się podobnie jak dzieci donoszone (Johnson i in., 2018). Trudności są częstsze i bardziej nasilone u dzieci urodzonych przed 32 tygodniem ciąży, a najpoważniejsze konsekwencje wcześniactwa występują u dzieci urodzonych przed 28 tygodniem ciąży. Do specyficznych trudności u dzieci urodzonych przedwcześnie zalicza się problemy w obszarze funkcji wykonawczych (Blasco i in., 2024; Sandoval i in., 2022) oraz w uczeniu się matematyki (Clayto i in., 2022; Jakel i in., 2022).

We wczesnej opiece i interwencji psychologicznej dla dzieci urodzonych przedwcześnie szczególne znaczenie ma dbałość o zdrowie psychiczne matek (Yates i in., 2022). Coraz częściej wskazuje się również na rolę ojców w opiece i wspieraniu rozwoju dziecka urodzonego przedwcześnie oraz dobrostanu matki (Le Driant, Hamon, 2024). W rozwoju dzieci urodzonych przedwcześnie i o czasie wskazuje się na rolę ojca w kształtowaniu rezyliencji, czyli odporności psychicznej (Feldman, 2023). Dbałość o wczesne środowisko rozwoju (m.in. responsywność rodzicielska, wspieranie rozwoju samoregulacji i zdolności poznawczych, pozytywne relacje w rodzinie) jest ważna ze względu na wzmacnianie odporności psychicznej i zdrowia psychicznego dzieci urodzonych przedwcześnie (Twilhaar, Wolke, 2025; Wouldes, 2022).

Literatura cytowana

Blasco, P. M., Acar, S., Guy, S. M., Saxton, S. N., Duvall, S., Atkins, K. L., Markwardt, S. (2024). Executive function and preterm birth: A longitudinal study. Early Human Development, 192, 105996. https://doi.org/10.1016/j.earlhumdev.2024.105996

Burstein, O., Aryeh, T., Geva, R. (2024). Neonatal care and developmental outcomes following preterm birth: A systematic review and meta-analysis. Developmental Psychology, 62(2), 492–512. https://doi.org/10.1037/dev0001844

Clayton, S., Simms, V., Cragg, L., Gilmore, C., Marlow, N., Spong, R., Johnson, S. (2022). Etiology of persistent mathematics difficulties from childhood to adolescence following very preterm birth. Child Neuropsychology, 28(1), 82-98. https://doi.org/10.1080/09297049.2021.1955847

Delnord, M., Blondel, B., Zeitlin, J. (2015). What contributes to disparities in the preterm birth rate in European countries? Current Opinion in Obstetrics and Gynecology, 27(2), 133-142. https://doi.org/10.1097/GCO.0000000000000156

Feldman, R. (2023). Father contribution to human resilience. Development and Psychopathology, 35(5), 2402-2419. https://doi.org/10.1017/S0954579423000354

Jaekel, J., Anderson, P. J., Bartmann, P., Cheong, J. L., Doyle, L. W., Hack, M., … Wolke, D. (2022). Mathematical performance in childhood and early adult outcomes after very preterm birth: an individual participant data meta‐analysis. Developmental Medicine & Child Neurology, 64(4), 421-428. https://doi.org/10.1111/dmcn.15132

Johnson, S., Waheed, G., Manktelow, B. N., Field, D. J., Marlow, N., Draper, E. S., Boyle, E. M. (2018). Differentiating the preterm phenotype: distinct profiles of cognitive and behavioral development following late and moderately preterm birth. The Journal of Pediatrics, 193, 85-92. https://doi.org/10.1016/j.jpeds.2017.10.002

Le Driant, B., Hamon, E. (2024). Fatherhood in the context of preterm birth: A narrative review of contemporary research evidence. Journal of Family Theory & Review, 16(4), 885-906. https://doi.org/10.1111/jftr.12591

Moutquin, J. M. (2003). Classification and heterogeneity of preterm birth. BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology, 110, 30-33. https://doi.org/10.1046/j.1471-0528.2003.00021.x

Ohuma, E. O., Moller, A. B., Bradley, E., Chakwera, S., Hussain-Alkhateeb, L., Lewin, A., … Moran, A. C. (2023). National, regional, and global estimates of preterm birth in 2020, with trends from 2010: a systematic analysis. The Lancet, 402(10409), 1261-1271. https://doi.org/ 10.1016/S0140-6736(23)00878-4

O’Nions, E., Wolke, D., Johnson, S., Kennedy, E. (2021). Preterm birth: educational and mental health outcomes. Clinical Child Psychology and Psychiatry, 26(3), 750-759. https://doi.org/10.1177/13591045211006754

PMNCH, WHO, UNICEF, UNFPA. (2023). Born too soon: decade of action on preterm birth. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789240073890

Sandoval, C. C., Gaspardo, C. M., Linhares, M. B. M. (2022). The impact of preterm birth on the executive functioning of preschool children: A systematic review. Applied Neuropsychology: Child, 11(4), 873-890. https://doi.org/10.1080/21622965.2021.1915145

Twilhaar, E. S., Wolke, D. (2025). Fostering positive mental health outcomes in vulnerable children: Pathways to resilience after preterm birth. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 66(12), 1860-1874. https://doi.org/10.1111/jcpp.70002Digital Object Identifier (DOI)

Yates, R., Anderson, P. J., Lee, K. J., Doyle, L. W., Cheong, J. L., Pace, C. C., … Treyvaud, K. (2022). Maternal mental health disorders following very preterm birth at 5 years post-birth. Journal of Pediatric Psychology, 47(3), 327-336. https://doi.org/10.1093/jpepsy/jsab101